Dostên hêja,

Di têkoşîna rizgarîya neteweyî ya kurd de wekî sengereka nuh me di roja 13 tebax 2005 de bi navnîşana eneternetî www.peyamaazadi.com dest bi weşanê kir. Heta niha ev dibe ji sê salan zêdetir em weşana xwe dewam dikin. Herwekî ku me di nivîsa DESTPÊKê de jî gotibû, ji wê rojê vir de heta ku ji me hat me hertim hewl da xwe ku em berê xwe bidin welatê xwe û pirsgirêkên welatê xwe bi awayekî ciddî, bi qasî ku mumkin e, bi şêweyekî zanistî munaqeşe bikin. Çiqas ji destê me hat, di sengera ku em têde ne, me hewl da xwe ku em agahiyên rast belav bikin. Me rê neda ku hema çawa lê hat, em weşanê bikin. Me rû neda bêpirensîbîyê û me hewl da ku em weşaneka bipirensîb bikin.

Me hertim ji xwe re kir armanc ku em derbareyê pirsa Kurdîstanê û civaka kurd de pêşî li derew û mîstîfîkasyonên ku ji layê dewletê ve têne organîzekirin, bigrin. Herwisa, me hewl da ku em bibin navendeka cazîbeyê ya agahdarîyên rast. Dîsa me hewl da ku di serî de li warê zimanê kurdî, em xelkê xwe bê alternatîf nehêlin, em xelkê ji rûdanan agahdar bikin û moralê civaka xwe bilind bigrin. Me hertim ji xwe re kir armanc ku em nirxên gelê xwe bilindtir bikin. Çawa ku me berê jî gotibû, qet nebe heke em bikanibin çend têbinîyên bişeref di nav rûpelên dîroka xwe de tomar bikin, dê ev yek bona me bibe destketineka gelek mezin.          

Di nav van sê salan de carînan em bûn armanca êrîşên dewletê yên eşkera û veşartî. Carînan jî em bûn armanca hîn derdorên sîyasî yên kurd ku bi kultura sîh-çil sal berê hatine alandin. Mijarên ku me munaqeşe dikir me dizanî ku dê dewlet jê narehet bûya. Lê hindek derdorên kurd, ji ber ku di hembêza çepê tirkan de çavê xwe vekirine û bi zanînên derewîn yên dewletê xwedî dibin û ezbera wan hîn jî xera nebûye, lewre, carînan ew jî ji me narehet bûn.

Dema ku Peyamaazadî sê sal berê bi çend merivî dest bi weşana xwe kir, ne di wê îddîayê de bû ku dê karên gelek mezin bike. Em hay jê hebûn ku di vê prosesa nazik de ger çend têbinîyên bişeref li dîrokê zêde bibin dê ev bibe qezenceka mezin. Ji vê çendê Peyamaazadî gelek bi îtîna hewl da xwe ku rîayeta prensîbên gerdûnî yên weşnagerîyê bike. Wekî mînak, bêyî ku çavkanîyê nîşan bide yan jî bêyî ku destûrê ji nivîskarî bistîne, tu nivîsekê neweşand. Tu caran derheqê malperên kurd yên din de, derheqê tu nivîskarekî de paşgotinîyê nekir. Cih neda tu nivîsa ku ji çarçeweya rexneyê derketiye û êrîşî mafên kesane dike. Her nivîsa ku bo malperê hatibe şandin, li gorî krîterên têkoşîna rizgarîya neteweya kurd hate helsengandin û hîn hate weşandin. Qaşo li ser navê demokratîyetê, hema çi nivîsa ku hatibe ber dest, bêyî ku tu tasnîfekê têde were kirin, bi awayekî bêpirensîb nehate weşandin. Em hay jê hene ku di van deh salên dawîn de toreya me serûbin bûye û ev proses hîn jî dewam dike. Ji ber ku li Kurdîstana Bakur bi bernameyeka kontrayî hemî nirxên gelê kurd bo silametîya dewleta tirk têne pêşkêşkirin, diviyabû ku em gelek ciddî bûna.

Di serî de dewleta tirk a dagîrker rê li ber me teng dikir, lê carînan hinde hevalên me yên kevin jî dixwestin pêşî li me bigrin. Lêbelê bêyî ku em ji nirx û pirensîbên xwe tawîz bidin, heta ji me hatiye me li hemberî van hewldanan li ber xwe daye û me di rêya xwe re dewam kiriye.

Me dema ku dest bi weşanê kiribû, di wê nivîsa pêşîn de me dîyar kiribû ku pirsa me ya bingehîn welatê me ye. Em çend kesên ku li ser vê tesbîtê hatibûn cem hev, me dabû zanîn ku mafê serxwebûna welêt û azadîya neteweyî mafên pîroz in, tu car nayêne dewrkirin, herwisa, me ev yek wekî rotaya xwe ya îdeolojîk û sîyasî dîyar kiribû. Li ser vê esasê, çi kes û derdorên ku herwekî neteweyên din bi mafên neteweya kurd jî bawer bûn, me ew wekî dost qebul kirin. Lê yên ku neteweya kurd wekî koleya neteweyên serdest dibînin û li pey dek û dolaban digerin, herwisa, xelkê me jî di vê rêya xwar de manîpule dikin, me ew di nav birra dişminan de qebul kirin.         

Bona ku pirsgirêkên têkoşîna ku li Kurdîstanê dewam dike bêne helkirin, bona ku bi eqlê selîm nêzîkahî bi van pirsgirêkan bête kirin, pêwîstî bi hestîyarîyeka mezin heye. Ew qirêjî, bêpirensîbî û bêhuqûqîya warên sîyasî di roja îroyîn de li hinde weşanên enternetî yên kurdî de jî wergerîyaye. Kadroyên ku serkirdayetîya malperên kurdî dikin, helbet tercîhên xwe yên sîyasî û îdeolojîk, helwêsta xwe ya polîtîk, hetta ku kêmasîyên xwe jî vediguhêzin ser malperan. Ji layê din, li Kurdîstana Bakur ku tirkayetî li ser tê arastekirin, di nav gelek kadroyan de, ne di warê zanistî (mesela wekî ziman, kultur, dîrok û hwd.) de û ne jî di warê sîyaseta hevpar ya neteweyî de meriv nikane bibêje ku pîvanên muşterek başebaş rûniştine. Ji viya jî wêdetir, carînan hinde kes hene ku di her warî de xwe pispor dizanin û di her mijarî de xwe xwedîyê mafê axaftinê dibînin, herwisa, yên ku bo xizmeta “serok” amade ne, ku tenê ji çapemenîya dewleta tirk û ji wan weşanên ku pêwîstîya dewletê bicih tînin xwedî dibin, ew metnên ku dîroka me berovajî dikin, bêyî ku tu tasnîfekê bikin digrin bi ciwanmerdî diweşînin. Li hemberî wan îddîayên dewletê ku ji her layî ve dor li welatê me pêçane, bi îddîayên sîyasî ku welêt bingeh digrin, li ber xwe nadin. Dema ku rewş ev be, gelekê caran hinde metnên ku tinazên xwe bi ziman û kultura me dikin, têne weşandin. Carînan jî, li ser navê ku dê peyamê bidine hinde derdoran, kesayetî têne rencîdekirin. Bi vî awayî zemîneka bêhuqûq û bê tore pêk tê. Peyamaazadî tu caran li ser zemîneka bêhuqûq û bê tore nemeşîya.

Peyamaazadî dema ku dest bi weşanê kiribû helbet hinde armanc dabûn pêşîya xwe lê di berdewama weşana xwe de nikanî bigihe hinde armancan. Wekî mînak, me nikanî em bibin xwedîyê desteyeka weşanê. Herwisa, ji bilî hevalekî me yê edîtor, me nikanî em hinde elemanên alîkar û elemanên teknîker tevlî xebata weşana xwe bikin. Me nikanî berpirsîyarîya xebateka kolektîf jî bigrin ser milê xwe. Tevayî barê Peyamaazadî li ser milê hevalê me yê edîtor ma. Digel ku dihat zanîn pêwîstîyên rojane yên vî hevalî jî hene, ji derveyî viya, xwendina wî ya akademîk heye, lê dîsa jî, hertim hate îhmalkirin. Hevalên ku digotin, “Heke nameşe, dev jê berdin.” Bêyî ku pirsa “Çima nameşe?” bikin, digotin “Çima me dernaxin manşetê?” Û pirrê caran hay ji xwe nedibûn ku çima dê dernekevin manşetê. Hinde hevalên me jî, herwekî ku ne endamê neteweya kurd bin, mîna ku pirsgirêkên neteweya kurd ne yên wan bin, te digot qey tu mesûlîyeteka wan li hemberî neteweya kurd nîn e, bi vî awayî tevgeriyan û em tenê hiştin. Berî her tiştî weşangerî mesûlîyetî ye, kolektîfî ye. Lê esas, weşangerîya miletên bindest tenê fedakarî ye. Îcar meriv hevkarê weşanekê be lê tenê ji çend mehan carekê nivîsekê ku serûbin giş bi xeletîyên rastnivînê tijî be binivîse û bişîne. Dema ku ev nîvîsên hanê redakte dibin, herwekî ku ji nuh de werin nivîsîn, bi nivîsên wisa, meriv nikane bi rastî beşdarîyê bo xebateka muşterek bike. Çi dema ku nivîskarên weşanekê ji bîrve bikin ku di heman demê de ew xwedîyê wê weşanê ne, hingê dê ew weşan nikanibe jîyana xwe zêde dewam bike. Digel van hemîyê kêmasîyan, dîsa jî Peyamaazadî bi her çar zimanên ku weşanê dikir, hertim di nav hewldanê de bû ku nivîsan ji alîyê qaydeyên gramerê û rastnîvîsînê ve bêqusûr biweşîne. Ev hewldanên hanê helbet ji ber hurmeta li hemberî xwe û xwendevanên xwe bû. Hemî nivîsên ku hatine weşandin, herî kêm carek hatine xwendin, hatine teshîhkirin, ji layê wate û îmlayê ve şaşî hatine rastkirin, bi awayekî tekuz hatiye weşandin. Heta niha 3 hezar metn hatine weşandin. Wisa hesab bikin ku bona her metnekê kêmtir nîv saet wext hatibe terxankirin, êdî ev efora ku hatiye xerckirin dê xweberî bête dîtin.  

Ger niha em vegerin û li dû xwe binihêrin, tiştê herî berbiçav ku wekî serketinekê di destê me de dixuye, pêşkentina di warê zimanê kurdî de ye. Ji vê pêşketinê tiştê herî girîng, ji destpêka wergerandina gotarên mamosta Îsmaîl Beşîkçî û vir de harîkarîya dostê me Roşan Lezgînî heta dawîyê dewam kir. Bi rêya Peyamaazadî xwendevanên kurd ên li her devera cîhanê ku nikanin bi tirkî bixwînin, bi fikrê mamosta Beşîkçî re hevnas bûn. Paşê beşek ji van gotaran hate berhevkirin û wekî kitêbeka nêzîkî 280 rûpelî ji Weşanxaneya Pêrî çap bûye. Derbareyê wergerandinên ji Îsmaîl Beşîkçî de, ji destpêkê heta dawîyê hertim nameyên kêfxweşîyê gihane me. Ev jî nîşan dide ku bê hela çendî karekî rast û di cih de hatiye kirin.

Niha em dibînin ku jîyana sosyal bi ser hişmendîya me ya sîyasî de girtiye û wê parçe dike. Lê em di şûna ke ji jîyana xwe ya taybet piçek feraxet bikin û ji goşeyekê de dest biavêjin têkoşînê, di şûna ku em milê xwe bidin bin barê têkoşînê, em radibin xwe di nav cîhana xwe ya teng de heps dikin û ji têkoşînê direvin; em ji bîr dikin ku kêmtir ev serê du sed salan e li Kurdîstanê têkoşînek heye û hemî hucreyên wê bi jan û qehr û qotikan, her derê wê bi hêstrên çavan dagirtî ye, sînorên wê bi mayînan çandî ye, îskeleta wê hatîye parçekirin. Lê cihê xebînetê ye ku digel viya, em xwe di cîhana mîstîk a jîyana xwe ya taybet de xewle dikin!

Em wekî agahdarkirineka pêwîst û berpirsîyarane bi xwendevanên Peyamaazadî didin zanîn ku em ê niha bona demekê weşana xwe bidin rawestandin. Paşê em ê bala xwe bidin ser kêmasîyên xwe. Ger zemîneka tendurist a xebateka kolekektîf pêk were, wekî senegereka têkoşîna rizgarîya neteweya kurd em ê bi awayekî hêzdartir cardin dest bi weşanê bikin. Ne hewce ye ku meriv mutewazîtîya bêwate bike. Di maweya van sê salan de, ger piçek be jî, em dizanin ku kedeka me ketiye nav têkoşîna rizgariya Kurdîstanê. Qet nebe, em bawer in ku me çend têbiniyên bişeref li dîroka xwe zêde kirine. Ger bo demeka muweqet be jî, niha dema ku em xatir ji we dixwazin, em melul dibin lê dilê me rehet e.

Gelî dostan,

Berî ku em bibêjin bimînin di xweşîyê de, em bidin zanîn ku ji bilî dêmên yarê me her tiştê xwe ligel hev parve kir. Em nizanin xweşîkîya vê parvekirinê dê çawa were behskirin? Lê tiştê em dizanin, li her demê, di xweşî û tenganîyê de, hertim em ê ligel hev bin.

Ligel rêz û silavan, bona hevdîtina li demeka din niha bimînin di xêr û xweşîyê de…

Peyamaazadî

Sermawez 2008